LHC-Büyük Hadron Çarpıştırıcısı

Bu terimi aduyamaya artık alıştık.Büyük deney,lhc,cern,çarpıştırıcı,big bang gibi kelimeler kulağımıza artık daha bi alışkın.Peki herkesin konuştuğu LHC-Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ne demek?

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC – “Large Hadron Collider

 “CERN‘de 2008 yılında devreye girip yüksek enerjili parçacık fiziği deneyleri yapılmasına imkân verecek bir projedir. İsviçreFransa sınırında, daha önceden kullanılmış olan yerin 100m altındaki çevresi 27 km uzunluğunda olan LEP tünelinde kurulmuştur. Tünel İsviçre ve Fransa sınırının altında her iki ülkenin topraklarına girmektedir. Tünelin çapı 3,8 metredir. Dairesel bir hızlandırıcıçarpıştırıcı olan LHC, öncelikli olarak protonları ilave olarak da kurşun (Pb) iyonlarını ışık hızı‘na çok yakın bir hıza ulaştıracak sonra da deneylerin merkezlerinde çarpıştıracaktır. LHC SPS den alacağı 450 GeV enerjilik protonları 14000 GeV enerjiye çıkaracaktır. İki proton demetinin birbirlerine çok yakın ama aksi yönde dönmelerini sağlamak için süperiletken elektromıknatıslar kullanılacaktır. Süperiletkenlik sağlamak için mıknatıslar -271 dereceye kadar soğutmaktadır ki bu mutlak soğuğun sadece 2 derece üzerindedir.”Bu açıklama wikipedia tarafından yayınlanan bilimsel açıklama.Peki bizim anlayabileceğimiz dilden konuşurusak olay şu oluyor:

Çarpıştırıcı uzun tüneller boyunca çok küçük parçacıkları hızlandıracak ve en sonunda istenen hıza ulaştığında bunları çarpıştıracak olan platformdur.Bu tüneller elektromanyetik alan kapsadığı için içindeki maddeler parçacıklar bu silindirin tam merkezinde havada ve temazsız bir şekilde çok hızlı bir şekilde hareket edecekler.Bu hareket devamlı ivmelenme içerdiği için parçacıklar hızlanacak hızlanacak ve en son ışık hızına ulaştıklarında birbirleri ile çarpıştırılacak.Ve ortaya çıkacak olan ışımalar ve yeni parçacıklar bize dünyamızın oluşumu ve evren ile ilgili bilgiler verecek.

“Projenin yaratacağı mikro kara delikler ve gizemli cisimlerin dünyayı yok edeceği ve solucan delikleri ile zamanda yolculuğun mümkün olabileceği söylentilerine rağmen CERN mühendisleri böyle bir durumun olmayacağını belirtmişlerdir. Standart Modele göre LHC’de kara delik oluşması için gereken şartlar bulunmamaktadır. Bazı genişletilmiş Standart Modellerde uzayda bilinenden fazla boyutlar olduğu kabul edilir ve bu boyutlardan dolayı LHC’de mikro kara deliklerin oluşması mümkündür. Ama Hawking radyasyonuna göre bu mikro kara delikler çok hızlı ışınım yayarak kısa süre içerisinde kendi kendilerine yok olacaklardır, yani tamamen zararsızdırlar.”

Bu da wikipedianın insanları aydınlatmak için yaptığı bir açıklama.Çünkü o akdar spekülatif haber var ki adamlar bu açıklamayı yapmaya ihtiyaç duymuşlardır.Evet bu sistemin kontolü çok zordur ve çok büyük maliyetler gerektirir.Ama 10 yıldır çalışan bilim adamlarını da bu yüzden harcamak ve kötülemek yersizdir.

Şunu unutmayalım:şu anda bu yazıyı okumanızı sağlayan internet teknolojisinin temeli de Cern’de atılmıştır.Bu sadece bir deney değil bu aynı zamanda teknolojiyi de vagonları arasına eklemiş bir bilim trenidir.

You May Also Like

About the Author: t4h4bx

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir